20.05
2018

Światowy Dzień Pszczół – cenna praca zapylaczy


Dziś, 20 maja po raz pierwszy obchodzimy Światowy Dzień Pszczół ustanowiony przez ONZ. To doskonała okazja, żeby zastanowić się, w jaki sposób na co dzień eksploatujemy naszą planetę i co to dla nas oznacza.Z tej okazji ukazał się pierwszy w Polsce raport „Biznes na rzecz bioróżnorodności”, aby przyjrzeć się temu, jakie niebezpieczeństwa zagrażają różnorodności biologicznej i w jaki sposób firmy mogą zadbać o środowisko, w którym funkcjonują.

ED4AE028-9A58-42A6-A532-AEEEDCD0DF9E

Około 80 proc. ludności mieszka dziś w krajach, w których zużywa się więcej zasobów naturalnych niż kraje te mogą odtworzyć. Jeśli nie nauczymy się korzystać ze środowiska inaczej, na nowo, czeka nas ekologiczna, ekonomiczna i humanitarna katastrofa.

– Użytkujemy Ziemię tak, że do odtworzenia i odnowienia zasobów konsumowanych globalnie w ciągu jednego roku potrzeba jednego roku i 6 miesięcy. Inaczej mówiąc, jeśli chcemy tylko utrzymać dotychczasowy model rozwoju, i nie konsumować, ani nie rozwijać się dalej, potrzebujemy już dziś 1,5 Ziemi do przetrwania – tłumaczy prof. Zbigniew Karaczun ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego.

Nie jest to jedynie zmartwienie ekologów czy miłośników przyrody, ale wszystkich ludzi, państw, organizacji i firm. Zasoby Ziemi są podstawą naszego dobrobytu, dlatego tak ważny staje się dziś problem zachowania różnorodności biologicznej – czyli bogactwa gatunków, genów oraz krajobrazów. To właśnie dzięki nim możemy czerpać z licznych usług ekosystemowych, czyli korzyści zapewnianych nam przez kapitał przyrodniczy. Zapylanie, czyli dostarczanie pożywienia, tworzenie gleby, oczyszczanie powietrza i wody, neutralizacja i rozkład odpadów, tworzenie miejsc rekreacji i odpoczynku to tylko przykłady świadczeń, z których korzystamy na co dzień, a które realizowane są przez otaczające nas ekosystemy. Działając na szkodę środowiska, ograniczamy więc jego potencjał do zapewnienia nam odpowiedniej jakości życia.

D272AD83-39AD-4057-821B-8DA41941BEEB

Nie wykorzystujemy mądrze zasobów

Według prof. Piotra Skubały z Uniwersytetu Śląskiego społeczeństwo na nowo musi nauczyć się korzystania z różnorodności biologicznej w rolnictwie, hodowli, medycynie czy przemyśle. Z blisko 30 tysięcy jadalnych gatunków roślin, dziś uprawia się w celach spożywczych jedynie 180. 20 z nich stanowi 90 proc. żywności całego świata. Ponad połowę całego pożywienia dostarczają ludziom trzy gatunki – pszenica, kukurydza i ryż.

Również w farmacji nie wykorzystujemy wystarczająco potencjału różnorodności biologicznej.
– Medycyna całkowicie bazuje na substancjach obecnych w ciele roślin, zwierząt czy mikroorganizmów. Tymczasem zaledwie kilka procent gatunków roślin zostało przebadanych pod względem występowania alkaloidów – głównej grupy związków wykorzystywanych w medycynie – tłumaczy prof. Skubała. Oznacza to, że z jednej strony eksploatujemy środowisko nadmiernie, z drugiej nadal nie potrafimy wykorzystać jego zasobów w optymalny sposób.

Cenna praca pszczół

Jednym z kluczowych dla bioróżnorodności problemów jest malejąca populacja wielu gatunków owadów zapylających – przede wszystkim pszczół. Im mniej pszczół, tym mniej roślin, które dzięki zapylaniu wytwarzają owoce i nasiona służące ich przetrwaniu. A im mniej roślin – tym mniej nektaru i pyłku, którym pszczoły się odżywiają. Zarówno owady, jak i rośliny wytworzyły szereg przystosowań, poprzez które są ze sobą ściśle związane. Pszczoły zarówno zależą od różnorodności gatunkowej lokalnej flory i fauny, jak i wpływają na nią, a tym samym na stabilność ekosystemów i ich usług. Na te wzajemne uwarunkowania zwracają uwagę ekolodzy na całym świecie. Dlatego ONZ ustanowiła 20 maja Światowym Dniem Pszczół, który w tym roku obchodzimy po raz pierwszy.

983F1DCE-8A27-4201-8A41-E2DF625F6A16

Szacuje się, że w Polsce praca pszczół jest warta ponad 4 mld zł rocznie. Gdyby nie one, wielu owoców i warzyw nie mielibyśmy wcale, w przypadku innych roślin plony byłyby o wiele niższe. Jednak zależności pomiędzy pszczołami, a dobrami, z których korzystamy na co dzień, nie są wcale takie oczywiste. Pszczoły nie zapylają dla siebie, a efekty ich pracy są ważne nie tylko dla ludzi, ale również dla innych zwierząt i roślin, od których zależą z kolei inne gatunki. Sieć powiązań w przyrodzie jest tak bogata, że nie została nawet w pełni zbadana i poznana. Nie potrafimy sobie wyobrazić świata bez owoców, warzyw, kawy i bawełny, z której robione są między innymi środki higieniczne, tkaniny, a nawet banknoty. A jak odnaleźlibyśmy się w rzeczywistości pozbawionej łąk, kolorowych ogrodów, kwitnących wiosną drzew owocowych i bez tętniących życiem lasów?

Źródło: Biznes na rzecz różnorodności – ZT Kruszwica S.A. Partnerem Merytorycznym jest Uniwersyteckie Centrum Badań nad Środowiskiem Przyrodniczym i Zrównoważonym Rozwojem Uniwersytetu Warszawskiego oraz Instytut na rzecz Ekorozwoju