14.06
2016

Kiedy w Polsce będziemy mogli kupować sprawiedliwe owoce tropikalne?


Masowo łamane są prawa człowieka na plantacjach w Kostaryce i Ekwadorze. Plantacje te zaopatrują największe europejskie sieci supermarketów i dyskontów, w tym Lidla.

Największe sieci supermarketów i dyskontów obecne na polskim rynku, w tym bardzo popularny niemiecki Lidl, zaopatrują się w banany i ananasy na plantacjach, na których łamane są prawa człowieka. Pracownicy plantacji, zarówno mężczyźni, jak i kobiety, są narażeni na działanie wysokotoksycznych pestycydów, pracując bez środków ochronnych. Związkowcy są represjonowani i zastraszani, a przepisy o płacach minimalnych nie są przestrzegane. Takie wnioski płyną z raportu „Słodkie owoce, gorzka prawda” niemieckiego oddziału Oxfamu, wydanego w ramach kampanii „Kupuj odpowiedzialnie owoce” (angielska nazwa kampanii: „Make Fruit Fair”), której Fundacja Kupuj Odpowiedzialnie jest częścią.
Raport „Słodkie owoce, gorzka prawda” analizuje przemysł bananowy w Ekwadorze oraz sektor ananasowy w Kostaryce. Dokumentuje dramatyczne koszty społeczne i ekologiczne produkcji owoców tropikalnych, które trafiają na nasze stoły. Przygotowując raport, Oxfam odwiedził plantacje w Ekwadorze i Kostaryce, konsultując się z ponad 200 pracownikami oraz wieloma ekspertami.
Zagrożenia dla zdrowia wywołane stosowaniem pestycydów
Z raportu wynika, że pracownicy plantacji i ich rodziny są często narażeni na kontakt z toksycznymi pestycydami, nie mając żadnych środków ochronnych. Na plantacjach ananasów w Kostaryce stosuje się kilka wysokotoksycznych pestycydów, między innymi Oxamyl, zaliczony przez Światową Organizację Zdrowia do kategorii ostrej toksyczności. W Ekwadorze u jednego z dostawców bananów dla Lidla 60 procent ankietowanych pracowników twierdziło, że opryski pestycydami z samolotów są wykonywane w czasie, kiedy oni pracują na plantacji. Pracownicy w obu krajach zwracali w wywiadach uwagę na wysoki odsetek osób z niepełnosprawnościami, poronień i zachorowań na raka w okolicach plantacji. Często także skarżyli się na zawroty głowy, mdłości i alergie skórne.
Supermarkety drobiazgowo kontrolują wygląd importowanych owoców, odmawiając przyjmowania całych dostaw w przypadku najdrobniejszych skaz. Ale jednocześnie pozwalają, by ludzie, którzy te owoce zbierają, byli truci – mówi Maria Huma z Fundacji Kupuj Odpowiedzialnie.
bananas-698608_960_720
Represje wobec związkowców

Raport pokazuje, że na plantacjach bananów i ananasów powszechne jest ograniczanie i zakazywanie działalności związków zawodowych. Są tego efekty: nieprzestrzeganie przepisów o płacy minimalnej, niewypłacanie wynagrodzeń za nadgodziny, łamanie praw pracowniczych. Na żadnej z 20 badanych plantacji nie ma niezależnej reprezentacji pracowników. Pracownicy mówią o „czarnych listach” z nazwiskami związkowców. U jednego z dostawców Lidla w Ekwadorze 93 procent respondentów twierdziło, że nie wstąpiłoby do związku zawodowego ze strachu przed represjami. W Kostaryce pracownicy, którzy angażują się w działalność związkową, są regularnie zwalniani.

Lidl nie może dalej osiągać zysków kosztem ludzi i środowiska. Musi natychmiast zacząć egzekwować godne warunki pracy u swoich dostawców i płacić uczciwe ceny za ich produkty – mówi Maria Huma z Fundacji Kupuj Odpowiedzialnie.
Kampania „Lidl, graj fair!”
Dziś Fundacja Kupuj Odpowiedzialnie razem z międzynarodową siecią 19 organizacji pozarządowych i związków zawodowych, uruchamia kampanię „Lidl, graj fair!”. Grupa Schwarz, do której należy Lidl i Kaufland, to największa sieć sprzedaży detalicznej w Europie. Kampania wzywa Lidla do wzięcia odpowiedzialności za zdrowie pracowników i pracownic, za zapewnienie im godnej płacy oraz wzmocnienie związków zawodowych. Petycję skierowaną do Lidla można podpisywać na stronie: www.ekonsument.pl/LidlGrajFair
Banany Fairtrade
Wybór bananów Fairtrade (Sprawiedliwego Handlu) ma bezpośredni pozytywny wpływ na życie producentów i pracowników plantacji oraz na całe społeczności. Rolnicy mają zagwarantowaną cenę minimalną, wyliczoną na podstawie rzeczywistych kosztów produkcji bananów i pozwalającą zaspokoić podstawowe potrzeby żywieniowe, mieszkaniowe, zdrowotne i edukacyjne. Od każdego kartonu bananów Fairtrade płacona jest także premia przeznaczana na cele społeczne i ekologiczne w lokalnych społecznościach, np. na zakup mebli do szkoły czy sprzętu medycznego.
Znak Fairtrade można dziś znaleźć na ponad 7% bananów sprzedawanych w Wielkiej Brytanii. W Polsce wciąż nie są dostępne w stałej sprzedaży. Dlatego apelujemy do polskich sieci supermarketów i dyskontów, w tym Lidla: jako konsumenci i konsumentki chcemy móc kupować w Polsce „sprawiedliwe“ owoce wytworzone w sposób niekrzywdzący pracowników i środowiska.