04.07
2012

Z zielnika babuni: hyzop


Ten zimotrwały półkrzew znany też jako józefek albo józefka (w nazewnictwie ludowym), kiedyś stosowany był bardzo często w kuchni i medycynie, obecnie jego walory smakowe i lecznicze są zupełnie niedoceniane.

Hyzop lekarski (Hyssopus officinalis L.), nazywany dawniej izopem, należy do rodziny jasnotowatych, podobnie jak popularne rośliny z przydomowych zielników – mięta, bazylia czy melisa.

339px-Illustration_Hyssopus_officinalis0Hyzop był popularny już w starożytności – pisali o nim m.in. Dioskurides i Pliniusz Starszy. Walory lecznicze tego ziela zauważył ojciec medycyny, Hipokrates, który uznał hyzop za doskonały środek wykrztuśny. Wiek XVI był dla hyzopu okresem świetności – wyrabiano z niego lecznicze syropy, wodę, powidełka hyzopowe i wiele innych mikstur. W lecznictwie ludowym używano go jako lek na trudno gojące się rany. Skuteczny jest w leczeniu nadmiernej potliwości.

Hyzop to samo dobro, jednak ma jedno przeciwwskazanie. Powinny unikać go kobiety w ciąży, ponieważ podobnie jak ruta, jego spożycie w dużych ilościach może być niebezpieczne dla płodu. Kwiatów i liści tej rośliny można używać do przyprawiania sałatek i sosów. Hyzop w postaci świeżej lub suszonej ułatwia trawienie, dlatego idealnie pasuje do potraw z tłustych ryb, mięsa i roślin strączkowych. Odpowiedni jest również do deserów – polubią się z hyzopem sałatki z owoców jagodowych, ale też ciasta brzoskwiniowe i morelowe (należy podsypać 1/4 łyżeczki liści pod spód ciasta dla dodania mu aromatu). Popularne od wieków jest zastosowanie hyzopu do aromatyzowania alkoholi. Olejek hyzopowy dodaje się do wódek, win i gorzkich likierów.

Natomiast na Bliskim Wschodzie sporządza się niskoalkoholowy sorbet ze sfermentowanych liści hyzopu. Ważną rolę spełnia hyzop w ogrodzie – posadzony wśród roślin kapustnych, odstrasza bielinka kapustnika. Jeśli rośnie blisko winogron, poprawia ich zbiory i aromat. Poza tym jest bardzo wartościową rośliną miododajną – wydajność miodu z jednego hektara uprawy może dochodzić nawet do 120 kilogramów. Warto przynajmniej odrobinę przyczynić się do jego rozpowszechnienia, sadząc hyzop w doniczce na parapecie lub na balkonie i podskubywać od czasu do czasu, dodając do potraw. Nasiona tej rośliny dostępne są prawie w każdym sklepie ogrodniczym i w sklepach internetowych.

Źródło: Lesley Bremness, Wielka księga ziół

Ilustracja: Wiki Commons


Monika Prucnel - z wykształcenia polonistka i socjolożka, z zamiłowania ekolożka, a na co dzień copywriterka. Od 2004 roku wegetarianka. Autorka bloga kulinarnego Vege-Kika.blogspot.com